Các ngân hàng đang xây mạng lưới crypto riêng và tại sao điều này lại đáng lo

Các siêu ngân hàng tại Mỹ không còn đứng ngoài cuộc nữa. JPMorgan, Bank of America và Citi hiện đang tiến tới một mạng lưới chung cho các khoản tiền gửi được token hóa (tokenized deposits). Với nhiều người, đây nghe như là "sự chấp nhận từ các tổ chức" mà chúng ta đã chờ đợi suốt nhiều năm qua. Nhưng nếu nhìn kỹ vào cơ chế, bạn phải tự hỏi: tiền gửi ngân hàng token hóa là gì và tại sao chúng lại tồn tại?

Theo kinh nghiệm của tôi, khi các ngân hàng nói về "đổi mới", họ không định giải phóng số tiền của bạn đâu. Họ chỉ đang tìm cách giữ lại những lợi ích của blockchain trong khi loại bỏ những thứ họ ghét, chẳng hạn như tính phi tập trung và khả năng chống kiểm duyệt. Tôi đã từng viết về việc HSBC ra mắt Stablecoin để cung cấp thêm bối cảnh cho vấn đề này.

Lý lẽ của các mạng lưới do ngân hàng dẫn dắt

Xét về mặt kỹ thuật thuần túy, các ngân hàng nói đúng. Việc chuyển tiền giữa các ngân hàng truyền thống hiện nay rất chậm, cồng kềnh và dựa trên những hệ thống cổ lỗ cổ xưa. Bằng cách đưa tiền gửi lên một sổ cái (ledger), họ có thể quyết toán thanh toán gần như ngay lập tức. Họ không cần đợi nhiều ngày để một lệnh chuyển khoản được xử lý vì token chính là đại diện cho số tiền đó.

Với những khách hàng doanh nghiệp, đây là một thắng lợi. Nó nhanh hơn và rẻ hơn. Nếu bạn là một công ty khổng lồ luân chuyển hàng tỷ đô la, một loại "bank-coin" được quản lý chặt chẽ và bảo chứng bởi một tổ chức hệ thống sẽ hấp dẫn hơn nhiều so với một tài sản biến động hoặc một stablecoin được phát hành bởi một công ty có thể bị sờ gáy bởi cơ quan quản lý vào ngày mai.

Lập luận ngược lại mạnh mẽ nhất

Những người lạc quan (bulls) sẽ bảo bạn rằng đây chính là cây cầu chúng ta cần. Họ cho rằng các mạng lưới này cuối cùng sẽ kết nối với các blockchain công khai, mang hàng nghìn tỷ đô la "tiền thật" vào hệ sinh thái. Họ coi đó là bước cuối cùng để biến crypto thành một phần chính thống của hệ thống tài chính toàn cầu.

Điều này cũng có phần đúng. Nếu các ngân hàng lớn nhất thế giới bắt đầu sử dụng tài sản token hóa, toàn bộ "đường ống" tài chính toàn cầu sẽ thay đổi. Nó có thể khiến hệ thống hiệu quả hơn. Nhưng hiệu quả không đồng nghĩa với tự do.

Quan điểm của tôi

Vấn đề nằm ở đây. Chúng ta đang thấy một sự chia rẽ giữa "tiền mặt on-chain" và "crypto". Các stablecoin như USDC và USDT được thiết kế để cho mọi người một lựa chọn thay thế cho hệ thống ngân hàng truyền thống. Chúng cho phép bạn chuyển giá trị mà không cần xin phép ngân hàng.

Tiền gửi token hóa thì ngược lại. Chúng chỉ là những tài khoản ngân hàng được "mặc" một lớp vỏ bọc mới bóng bẩy hơn. Ngân hàng vẫn nắm giữ sổ cái. Họ có thể đóng băng tiền của bạn, kiểm duyệt giao dịch và quyết định ai được phép tham gia. Tôi đã phân tích về việc các ngân hàng châu Âu chấp nhận stablecoin và kịch bản vẫn y hệt. Ngân hàng muốn tốc độ của blockchain nhưng lại muốn giữ quyền kiểm soát trong phòng họp.

Tôi nghĩ điều này tạo ra rủi ro lớn về việc "hút cạn tiền gửi". Nếu ngân hàng cung cấp một phiên bản token hóa của tiền gửi nhanh và dễ dùng hơn, họ sẽ chẳng dại gì để bạn chuyển số tiền đó sang các giao thức phi tập trung (DeFi). Về cơ bản, họ đang xây một "khu vườn có tường bao". Họ muốn bạn trải nghiệm sự "kỳ diệu" của blockchain mà không bao giờ thực sự rời khỏi hệ sinh thái của họ.

Thực tế thị trường hiện nay

Thật nực cười khi điều này diễn ra trong lúc phần còn lại của thị trường đang hoảng loạn tột độ. Chỉ số Fear and Greed đang ở mức 13, tức là cực kỳ sợ hãi. Hầu hết các trader nhỏ lẻ đang nhìn S&P 500 sập và tự hỏi liệu đã chạm đáy chưa. Trong khi đó, các ngân hàng lại bình thản xây dựng cơ sở hạ tầng để thay thế chính những thứ từng khiến crypto trở nên hấp dẫn.

Khi các ngân hàng xây vườn bao, tôi vẫn tin vào tầm quan trọng của việc tự quản lý tài sản (self-custody). Nếu bạn chuyển tài sản vào các mạng lưới "do ngân hàng dẫn dắt" này, bạn đang giao nộp khóa bí mật của mình. Đó là lý do tôi luôn khuyên mọi người giữ các khoản nắm giữ cốt lõi ngoại tuyến. Tôi dùng Ledger Nano X vì nó có Bluetooth để quản lý trên điện thoại dễ dàng nhưng vẫn giữ khóa riêng hoàn toàn tách biệt với internet. Một chi tiết nhỏ thôi, nhưng trong thế giới mà ngân hàng muốn token hóa mọi thứ, việc nắm giữ khóa của chính mình là cách duy nhất để đảm bảo bạn thực sự sở hữu tiền của mình.

Cuộc chiến cho lớp quyết toán (settlement layer) không phải là về công nghệ. Đó là về quyền lực. Chúng ta muốn một tương lai nơi tiền tệ là một tiện ích công cộng, hay một sản phẩm của doanh nghiệp? Tôi biết mình chọn cái nào.

Giao dịch theo tin tức tại sàn giao dịch do đội ngũ biên tập lựa chọn: MEXC