JPMorgan và Franklin Templeton nhập cuộc: Liệu sự khác biệt giữa defi và tài chính truyền thống có còn ý nghĩa?

Tôi đã dành vài năm qua để quan sát cái nhãn "định chế" (institutional) chuyển từ một từ khóa gây sợ hãi thành thực tế diễn ra hàng ngày. Trong một thời gian dài, mọi người cứ bảo rằng các ngân hàng lớn chỉ đang thử nghiệm blockchain trong một "hộp cát" (sandbox) an toàn, tách biệt hoàn toàn với mainnet. Nhưng nhìn vào cú hích đồng thời từ JPMorgan, Franklin Templeton và DTCC khi họ dùng Chainlink để tích hợp vào Ethereum, tôi thấy một câu chuyện khác. Đây không còn là chương trình thí điểm nữa. Đây là triển khai hạ tầng. Với những ai đang cố tìm hiểu sự khác biệt giữa defi và tài chính truyền thống, tôi thấy ranh giới này đang mờ dần, và nó xảy ra đúng lúc Ethereum đã sẵn sàng nhất.

Từ thử nghiệm sang xây dựng hạ tầng

Theo kinh nghiệm của tôi, "kỷ nguyên bán lẻ" của DeFi từng là một vùng viễn tây với những bể thanh khoản không cần cấp phép và những cuộc săn tìm lợi nhuận (yield farming) đầy rủi ro. Nó hỗn loạn, nguy hiểm và hoàn toàn tách biệt với hệ thống tài chính cũ. Giờ đây, chúng ta đang thấy sự chuyển dịch sang "Institutional DeFi", nơi mà bộ máy vận hành của nền kinh tế toàn cầu đang được đưa lên blockchain.

Khi thấy DTCC dùng Chainlink để giao tiếp đa chuỗi hay Franklin Templeton ra mắt các quỹ token hóa, họ không làm vậy để "thử cho biết" crypto. Họ làm vì hiệu quả mang lại quá lớn để có thể ngó lơ. Tôi đã thấy xu hướng này qua việc Morgan Stanley tokenization và cách một số công ty token hóa hậu cần (back office) để loại bỏ trung gian.

Thời điểm này khá thú vị. Hiện tại, phí gas của ETH cực thấp, chỉ dao động từ 0.13 đến 0.17 Gwei. Mạng lưới giống như một con đường cao tốc vắng vẻ, và đó chính là thứ mà các ông lớn cần để di chuyển lượng vốn khổng lồ mà không bị đội chi phí bởi một đợt mint NFT ngẫu nhiên nào đó.

Sự khác biệt giữa defi và tài chính truyền thống là gì?

Nếu bạn mới gia nhập thị trường, có lẽ bạn sẽ thắc mắc tại sao phải phân biệt hai khái niệm này. Tôi cho rằng sự khác biệt giữa defi và tài chính truyền thống nằm ở hai điểm: quyền truy cập và định danh.

DeFi nguyên bản là không cần cấp phép (permissionless). Tôi không cần ngân hàng đồng ý mới có thể swap token trên Uniswap; tôi chỉ cần một cái ví. Tài chính truyền thống thì ngược lại. Đó là thế giới của KYC (xác minh danh tính), AML (chống rửa tiền) và tuân thủ quy định nghiêm ngặt. Điều đang xảy ra hiện nay là việc tạo ra các lớp "có cấp phép" (permissioned) nằm trên các blockchain công khai.

Các ngân hàng có được tốc độ và sự minh bạch của Ethereum, nhưng họ vẫn giữ quyền "người gác cổng". Họ không gia nhập cộng đồng DeFi để dân chủ hóa tài chính. Họ gia nhập để làm cho quy trình nội bộ của chính họ nhanh hơn và rẻ hơn. Thật mỉa mai khi công nghệ được thiết kế để thay thế ngân hàng giờ lại được dùng để giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn.

Tại sao tôi cảm thấy lo lắng

Tôi ấn tượng với công nghệ, nhưng triết lý đằng sau lại khiến tôi không thoải mái. Có một rủi ro thực sự là phần "công khai" của blockchain sẽ trở thành công dân hạng hai. Nếu những tài sản thanh khoản cao và giá trị nhất bị khóa trong các kho lưu trữ định chế có cấp phép, liệu tầm nhìn ban đầu về một hệ thống tài chính phi tập trung còn ý nghĩa gì không?

Tôi cũng lo về việc "định chế hóa" hành động giá. Bitcoin dominance vẫn giữ ổn định ở mức khoảng 60%, và Altcoin Season Index thì kẹt ở mức thấp 40. Điều này cho thấy trong khi các ông lớn đang xây đường ống, họ chưa chắc đã xoay vốn vào hệ sinh thái rộng hơn. Họ đang chơi một cuộc chơi rất cụ thể và đầy tính toán.

Cách thích nghi với kỷ nguyên mới

Dù bạn là người tin vào triết lý DeFi nguyên bản hay chỉ ở đây để kiếm lời, thực tế là "tiền lớn" không còn đứng ngoài cuộc nữa. Điều này không có nghĩa là nhà đầu tư nhỏ lẻ đã chết, nhưng cuộc chơi đã thay đổi.

Nếu bạn đang chuyển những khoản vốn lớn vào các tài sản cấp định chế này hoặc nắm giữ ETH dài hạn, đừng phó mặc bảo mật cho may rủi. Tôi đã thấy quá nhiều người mất trắng chỉ vì những đường link phishing đơn giản. Với những ai nghiêm túc về việc tự quản lý tài sản, tôi khuyên dùng Ledger Stax. Nó hơi đắt, tầm 399 USD, nhưng tính năng Kiểm tra Giao dịch (Transaction Check) là cứu cánh để phát hiện các cú lừa DeFi trước khi bạn thực sự ký xác nhận.

Kỷ nguyên bán lẻ của DeFi không kết thúc, nó chỉ đang tiến hóa. Chúng ta đang chuyển từ giai đoạn đầu cơ thuần túy sang giai đoạn ứng dụng thực tế. Tôi sẽ theo dõi sát sao ETH dominance và phí gas. Nếu các định chế đổ xô vào mà mạng lưới không tải nổi, đó là lúc biến động thực sự quay trở lại.

Giao dịch theo tin tức tại sàn giao dịch do đội ngũ biên tập lựa chọn: MEXC