آیا دادگاه‌ها می‌توانند کریپتو را از دیفای توقیف کنند؟ درس‌های پرونده حقوقی Aave

اگر تا به حال از پروتکل‌های وام‌دهی استفاده کرده باشید، احتمالا فکر می‌کنید تا زمانی که کلیدهای خصوصی‌تان دست خودتان است، دارایی‌هایتان هم متعلق به شماست. اما یک درگیری حقوقی سطح بالا بین Aave و قربانیان تروریسم کره شمالی، همین حالا دارد این فرض را به چالش می‌کشد. اصل دعوا این است که آیا وجوه بازیابی شده از هک‌ها متعلق به کاربران اولیه است یا دادگاه‌ها می‌توانند آن‌ها را برای پرداخت خسارت‌های تاریخی توقیف کنند. برای هر کسی که در این اکوسیستم است، یک سوال ترسناک پیش می‌آید: آیا دادگاه‌ها می‌توانند کریپتو را از دیفای توقیف کنند، حتی وقتی پول‌ها در یک قرارداد هوشمند هستند؟

چه اتفاقی افتاده است؟

داستان از جایی شروع می‌شود که بخشی از وجوه مسروقه در اکسپلویت Kelp DAO به پروتکل Aave رسید. حالا وکلای قربانیان تروریسم کره شمالی سعی دارند این پول‌ها را توقیف کنند. استدلال آن‌ها این نیست که پول‌ها را شخصا از آن‌ها دزدیده‌اند، بلکه می‌گویند این دارایی‌ها «عایدات جرم» هستند و باید برای اجرای احکام دادگاه علیه رژیم کره شمالی استفاده شوند.

در دنیای مالی سنتی، اگر بانکی متوجه پول دزدی شود، آن را مسدود می‌کند. اما در دیفای، «بانک» در واقع یک قطعه کد است. حالا Aave بین مالکان اصلی وجوه هک شده و دادگاهی که می‌خواهد این دارایی‌ها را به سمت قربانیان تروریسم هدایت کند، گیر افتاده است.

چرا این یک بدعت خطرناک است؟

من از سال ۲۰۱۹ بازارها را دنبال می‌کنم و پرونده‌های حقوقی «اولین در نوع خود» زیادی دیده‌ام. اما این یکی حس متفاوتی دارد. اگر دادگاه تصمیم بگیرد که وجوه در یک پروتکل دیفای را می‌توان برای پرداخت بدهی‌ها یا احکامی که هیچ ربطی به آن تراکنش خاص ندارند توقیف کرد، مفهوم مالکیت تغییرناپذیر نابود می‌شود.

ما داریم درباره تغییر مسیر از «کد قانون است» به «دادگاه قانون است» حرف می‌زنیم. اگر یک قاضی بتواند تصمیم بگیرد دارایی‌های یک قرارداد هوشمند بر اساس یک کینه یا شکایت قدیمی متعلق به شخص ثالث است، یعنی هیچ‌کس واقعا کنترل پولش را در دست ندارد. برای من این موضوع به‌خصوص نگران‌کننده است چون یک در پشتی برای دولت‌ها باز می‌کند تا با پروتکل‌های دیفای مثل حساب‌های امانتی غول‌پیکر رفتار کنند و هر وقت خواستند آن‌ها را غارت کنند.

آیا در بلندمدت توقیف کریپتو از دیفای ممکن است؟

پاسخ به این بستگی دارد که دادگاه «حضانت» دارایی‌ها را چطور ببیند. Aave مدیرعامل ندارد که فقط با فشار دادن یک دکمه، پول‌ها را به یک سازمان دولتی بفرستد. وجوه توسط قراردادهای هوشمند مدیریت می‌شوند. اما اگر دادگاه توسعه‌دهندگان یا DAO را مجبور کند که قابلیت «لیست سیاه» یا «مسدودسازی» را اجرا کنند، آن وقت غیرمتمرکز بودن پروتکل تبدیل به یک افسانه می‌شود.

داستان حادثه Arbitrum یادم می‌آید که در آن ۳۰ هزار اتریوم از یک هکر پس گرفته شد. آن موقع مردم خوشحال شدند چون «آدم بده» باخت. اما من به عنوان یک خبرنگار، زنگ خطر را دیدم. اگر یک پروتکل بتواند بدون اجازه مالک، پول را به یک دلیل «خوب» جابجا کند، می‌تواند همین کار را برای یک دلیل «بد» هم انجام دهد. پرونده Aave تکامل بعدی همین ریسک است. بحث فقط متوقف کردن یک دزد نیست؛ بحث این است که دولت تصمیم بگیرد چه کسی مالک «قانونی» است، فارغ از اینکه بلاک‌چین چه می‌گوید.

نظر من درباره این ریسک

راستش را بخواهید، شک دارم که بخش «غیرمتمرکز» دیفای بتواند در برابر این فشار‌های حقوقی دوام بیاورد. وقتی اعداد و ارقام به اندازه کافی بزرگ شوند، رگولاتورها و دادگاه‌ها همیشه راهی برای ورود پیدا می‌کنند. چه از طریق توسعه‌دهندگان باشد و چه با هدف قرار دادن رابط‌های کاربری (Front-end)، آن ویژگی «توقیف‌ناپذیری» کریپتو دارد ذره‌ذره از بین می‌رود.

برای من، به همین دلیل است که همیشه روی حضانت شخصی (Self-custody) وسواس داشته‌ام. درست است که یک دادگاه نمی‌تواند جادویی دستش را در یک کیف پول سخت‌افزاری کند و کلیدهای شما را بیرون بکشد، اما قطعاً می‌تواند دارایی‌های داخل یک پروتکل را بی‌فایده کند یا اگر پروتکل کلید ادمین داشته باشد، مسیر آن‌ها را تغییر دهد. برای ما که در محیط‌هایی با ریسک‌های تحریمی یا ناپایداری‌های قانونی هستیم، این موضوع حیاتی‌تر است.

اگر هنوز دارایی‌های اصلی‌تان را در یک صرافی یا پروتکل نگه می‌دارید، یعنی زندگی مالی خود را به یک شخص ثالث سپرده‌اید. من شخصاً از Ledger Nano X استفاده می‌کنم چون می‌خواهم دارایی‌هایم آفلاین و دور از هرگونه دستور دادگاه یا هک صرافی باشند. این یک سرمایه‌گذاری ۱۴۹ دلاری است تا مطمئن شوم تنها کسی که می‌تواند پول من را جابجا کند خودم هستم، نه یک قاضی در اتاق دادگاه.

چشمم به چه چیزی است؟

من با دقت تالارهای حاکمیتی Aave را زیر نظر دارم. اگر جامعه شروع کند به رای دادن برای قابلیت‌های «تطبیق با قوانین» یا توابع «توقیف اضطراری» برای فرار از فشار حقوقی، آن وقت می‌فهمیم دوران دیفای خالص تمام شده است. همچنین شاخص ترس و طمع را چک می‌کنم که فعلاً روی ۴۷ است. بازار خنثی است، اما خبرهایی مثل این می‌توانند سریعاً sentiment را به سمت خرسی (bearish) ببرند، مخصوصاً اگر کاربران بفهمند سپرده‌های «امن» آن‌ها در دیفای در واقع در معرض توقیف قانونی هستند.